Kleszcz cię ugryzł? Masz boreliozę! – to zdanie pada bardzo często, ponieważ wiele osób sądzi, że ukąszenie kleszcza jest tożsame z zakażeniem boreliozą. To nieprawda: kontakt z kleszczem może, ale nie musi, zakończyć się zakażeniem boreliozą. Istnieje jednak wiele co najmniej tak groźnych jak borelioza chorób, którymi również możesz się zarazić.
Zebraliśmy najczęstsze typy kleszczy i chorób, jakie mogą przenosić.

Jakie choroby przenoszą kleszcze?

Kleszcze są małymi pajęczakami, które najczęściej żyją w zacienionych, wilgotnych, zarośniętych, leśnych lub trawiastych obszarach (bytują szczególnie na wysokich trawach), włączając w to także twój przydomowy ogródek.
Różne rodzaje kleszczy żywią się krwią ssaków (w tym ludzi, psów, kotów, jeleni i myszy), ptaków, gadów (np. żółwi i węży). Kleszcze nie latają, nie potrafią też skakać! Wchodzą na zwierzęta czy ludzi, którzy mają z nimi bezpośrednią styczność przez wejście np. w wysoką trawę czy krzewy w lesie.
Kleszcze pospolite czy kleszcze łąkowe powszechnie występują w Polsce i mogą przenosić boreliozę, odkleszczowe zapalenie mózgu, babeszjozę czy riketsjozy. Według szacunków, w niektórych regionach północno-wschodniej Polski zakażona patogenami którejś z tych chorób jest nawet ⅓ populacji kleszczy. Gatunków kleszczy, które możesz napotkać np. podczas wakacyjnych podróży po świecie, jest jednak więcej.
Jakie choroby przenoszą kleszcze występujące poza granicami Polski?

• Kleszcz czarnonogi, zwany też kleszczem jelenim (Ixodes scapularis) może powodować boreliozę, babesziozę, anaplazmozę, flawiwirus Powatan, a także przenosić krętki Borrelii miyamotoi
• Amerykański kleszcz psi (Dermacentor variabilis) może spowodować zachorowanie na tularemię, jak również gorączkę plamistą Gór Skalistych (RMSF)
• Kleszcz lone star (Amblyomma americanum) może spowodować tularemię, erlichiozę czy wysypkową chorobę związaną z kleszczami południowymi (StARI)

Jakie choroby grożą nam po ugryzieniu kleszcza.

Co zrobić, kiedy ugryzie Cię kleszcz?

Jeżeli znajdziesz kleszcza wczepionego w swoją skórę, nie panikuj. Użyj jednego z narzędzi przeznaczonych do wyjmowania kleszczy i zalecanych przez specjalistów. Przy pomocy lassa, kleszczołapek lub karty złap kleszcza tak blisko skóry, jak jest to możliwe i wyciągnij go bez szarpania, z jednostajną siłą. Pamiętaj o tym, by nie ściskać kleszcza: zwiększa to ryzyko przedostania się do naszego organizmu chorobotwórczych patogenów. Zdezynfekuj miejsce ugryzienia przez kleszcza. Jeżeli nadal nie masz pewności jak usunąć kleszcza, skonsultuj się z lekarzem.
Zaznacz w kalendarzu datę, kiedy kleszcz został wyciągnięty, dopisz też miejsce ukąszenia. Jeśli w miejscu ugryzienia przez kleszcza wystąpi wysypka, rumień, opuchlizna, miejsce jest gorące lub doświadczysz objawów takich, jak gorączka, ból głowy, zmęczenie czy ból mięśni, skontaktuj się z lekarzem.

W jaki sposób dbać o profilaktykę przeciw kleszczom?

Podejmij kroki, dzięki którym zmniejszysz szansę na ugryzienie przez kleszcza. Kleszcze są najbardziej aktywne w ciepłe dni od wiosny do późnej jesieni. Kleszcze przyczepiają się do roślinności i występują najliczniej w środowiskach trawiastych, zalesionych i w zaroślach. Kiedy wybierasz się na spacer z psem czy na wycieczkę w miejsce, gdzie kleszcze mogą licznie występować, ważna jest profilaktyka. Podejmij działania prewencyjne, które pomogą Ci uchronić się przed atakiem kleszczy.

Jak chronić się przed kleszczami? 6 sprawdzonych sposobów

• Ubierz się w odpowiedni sposób, by chronić się przed kleszczami: pełne buty, wysokie skarpety, koszulka longsleeve, czapka utrudnią kleszczom dostęp do ciała. Wybierz też ubrania w jasnych kolorach: wbrew obiegowej opinii nie odstraszają one kleszczy, jednak to właśnie takie barwy najlepiej wybierać na outdoorowe wyprawy, bo – po prostu – dużo łatwiej zobaczyć kleszcza na białych czy kremowych ubraniach.
• Staraj się unikać wysokich traw, nie wchodź niepotrzebnie w zakrzewione miejsca, w których kleszcze występują najczęściej, by nie zwiększać ryzyka.
• Aby zwiększyć ochronę przed kleszczami stosuj urządzenia ultradźwiękowe TICKLESS^Ⓡ, które pozwolą Ci bez szkodliwej chemii chronić siebie i członków swojej rodziny. To całkowicie bezpieczna metoda ochrony przeciw kleszczom. Wystarczy wybrać odpowiedni rodzaj urządzenia, np. TICKLESS^Ⓡ ECO w biodegradowalnej obudowie, TICKLESS^Ⓡ Baby dla dzieci od 1 dnia życia czy TICKLESS^Ⓡ Mini dla czworonogów.

• Zdradzimy ci także nasz protip: przed wejściem do domu ubrania czy psią sierść możesz wyczyścić rolką ubraniową z klejem. Pamiętaj, że prysznic nie pomoże ci pozbyć się kleszczy: ich spłaszczone ciało i specjalna budowa odnóży sprawiają, że dobrze trzymają się ofiary.
• Pamiętaj, że żadna dostępna na rynku metoda na ochronę przed kleszczami nie jest w 100% skuteczna, dlatego po przyjściu do domu na wszelki wypadek obejrzyj dokładnie całe ciało. Kleszcze nie wbijają się w ofiarę od razu: obalamy kolejny mit. Szukają one dogodnego miejsca, więc jest spora szansa, że wypatrzysz je, zanim zdążą się wbić.
• Sprawdzaj regularnie czy ultradźwiękowe urządzenie na kleszcze TICKLESS^Ⓡ jest naładowane (jeśli wybrałeś opcję z akumulatorem), włączone i czy działa poprawnie.

Źródła:

1. https://protectone.com
2. Kmieciak W., Ciszewski M., Szewczyk E.M. Tick-borne diseases in Poland: Prevalence and difficulties in diagnostics. Med. Pr. 2016; 67: 73–87